Κάποιος που νοιάζεσαι περνάει δύσκολα. Ίσως σου το είπε. Ίσως το παρατήρησες. Ίσως είσαι το άτομο που κάλεσε στις 3 τα ξημερώματα επειδή δεν ήξερε ποιον άλλο να πάρει.

Αυτός ο οδηγός καλύπτει τι πραγματικά βοηθάει — και τα συνηθισμένα πράγματα που κάνουν οι άνθρωποι με καλές προθέσεις αλλά δεν είναι χρήσιμα.

Τύποι Κρίσεων που Μπορεί να Συναντήσεις

Οι ίδιες αρχές υποστήριξης ισχύουν σε διαφορετικούς τύπους κρίσεων, αλλά τα συγκεκριμένα πράγματα που πρέπει να πεις και να κάνεις διαφέρουν:

Κρίση ψυχικής υγείας: Κατάθλιψη, αυτοκτονικές σκέψεις ή συμπεριφορά, σοβαρό άγχος, αποπροσωποποίηση, ψυχωτικό επεισόδιο
Κρίση σεξουαλικής υγείας: Θετικό αποτέλεσμα HIV ή ΣΜΝ, φόβος εγκυμοσύνης, διαχείριση μετά από επίθεση
Κρίση σχετιζόμενη με ουσίες: Υπερδοσολογία, δύσκολο 'κατέβασμα', αναγνώριση ότι η χρήση έχει γίνει πρόβλημα
Κρίση σχέσης: Επίθεση, εξαναγκασμός, μια αποκάλυψη που πήγε άσχημα, το τέλος κάτι σημαντικού

Η Υπερδοσολογία / Ιατρικό Έκτακτο Περιστατικό

Αν πρόκειται για ιατρικό έκτακτο περιστατικό — κάποιος δεν ανταποκρίνεται, αναπνέει ασυνήθιστα, έχει πάρει υπερβολική ποσότητα από κάτι — αυτή δεν είναι η ώρα για αυτό το άρθρο.

Άμεσα βήματα:

Θέση ανάνηψης (στο πλάι, καθαρή αναπνευστική οδός) — κάν' το πριν από οτιδήποτε άλλο
Κάλεσε τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης
Πες τους τι πάρθηκε, περίπου πόσο, πότε
Μείνε μαζί του/της μέχρι να φτάσει η βοήθεια

Μην τον/την αφήσεις μόνο/η να «το ξεπεράσει στον ύπνο». Μην περιμένεις να δεις αν θα συνέλθει. Μην μην καλέσεις επειδή φοβάσαι μήπως μπλέξεις — στις περισσότερες χώρες, η κλήση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης για υπερδοσολογία δεν οδηγεί σε δίωξη του καλούντος.

Δες το ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ: Υπερδοσολογία για το πλήρες πρωτόκολλο.

Υποστηρίζοντας κάποιον σε Κρίση Ψυχικής Υγείας

Αν σου λένε ότι θέλουν να πεθάνουν ή να αυτοτραυματιστούν:

Πάρ' το στα σοβαρά. Το να ρωτήσεις κάποιον απευθείας για αυτοκτονικές σκέψεις δεν εμφυτεύει την ιδέα — αυτό είναι μύθος. Το να ρωτήσεις δείχνει ότι τον/την παίρνεις στα σοβαρά.

«Σκέφτεσαι να αυτοτραυματιστείς;» ή «Όταν λες ότι δεν αντέχεις άλλο, σκέφτεσαι την αυτοκτονία;»

Αν ναι: Μην προσπαθήσεις να τον/την μεταπείσεις ή να του/της δώσεις λόγους για να ζήσει — αυτή η προσέγγιση σπάνια βοηθάει και μπορεί να φανεί απαξιωτική. Κάνε:

Μείνε μαζί του/της ή βεβαιώσου ότι κάποιος είναι μαζί του/της
Ρώτησε αν έχει πρόσβαση σε μέσα (φάρμακα, όπλα) και βοήθησέ τον/την να απομακρυνθεί από αυτά τα μέσα όπου είναι δυνατόν
Επικοινωνήστε μαζί με μια υπηρεσία ψυχολογικής υποστήριξης — πολλές χώρες έχουν γραμμές κρίσης που μπορούν να παρέχουν καθοδήγηση όσο είσαι μαζί με το άτομο

Οι γραμμές κρίσης είναι πόροι και για σένα — όχι μόνο για το άτομο σε κρίση. Αν υποστηρίζεις κάποιον και δεν είσαι σίγουρος/η τι να κάνεις, το να καλέσεις εσύ ο ίδιος/η ίδια μια γραμμή κρίσης για να ζητήσεις καθοδήγηση είναι ενδεδειγμένο και συχνά χρήσιμο.

Αν βρίσκεται σε οξεία δυσφορία αλλά όχι σε άμεσο κίνδυνο:

Η πιο σημαντική σου δουλειά είναι να είσαι παρών/παρούσα χωρίς να χρειάζεται να το διορθώσεις. Τα περισσότερα άτομα σε κρίση δεν χρειάζονται πρωτίστως λύσεις — χρειάζονται να νιώσουν ότι τους ακούν και ότι δεν είναι μόνα.

Άκου περισσότερο από όσο μιλάς.
Αντανακλούσε αυτό που λένε αντί να συμβουλεύεις. Το «Αυτό ακούγεται πραγματικά συντριπτικό» είναι πιο χρήσιμο από το «Έχεις δοκιμάσει...»
Μην υποτιμάς. Το «Θα μπορούσε να είναι χειρότερα» ή «Τουλάχιστον...» κάνει τους ανθρώπους να νιώθουν χειρότερα, όχι καλύτερα.
Μην βιάζεσαι να το διορθώσεις. Το να κάθεσαι με τον πόνο κάποιου είναι άβολο. Η παρόρμηση να το λύσεις ή να πας γρήγορα στο «θα είσαι εντάξει» αφορά τη διαχείριση της δικής σου δυσφορίας, όχι την ανάγκη του/της άλλου/ης.

Υποστηρίζοντας κάποιον μετά από μια Διάγνωση Υγείας

Ένα θετικό αποτέλεσμα HIV, μια νέα διάγνωση ΣΜΝ, ή ένα απροσδόκητο ιατρικό εύρημα αντιμετωπίζεται διαφορετικά από τον καθένα. Κάποιοι είναι πρακτικοί και κλινικοί ως προς αυτό, άλλοι είναι συντετριμμένοι.

Ακολούθησε τον ρυθμό τους.

Μην παρεμβάλλεις τα δικά σου συναισθήματα στη διαδικασία τους. Το «Ω όχι, λυπάμαι τόσο πολύ» μπορεί να μην είναι το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να ακούσει κάποιος αν προσπαθεί να παραμείνει ψύχραιμος και πρακτικός. Διάβασε την κατάσταση.

Τι συνήθως βοηθάει:

Το να είσαι παρών/παρούσα χωρίς οίκτο
Πρακτικές προσφορές: «Θέλεις παρέα όταν πας στο ραντεβού παρακολούθησης;»
Αναγνώριση: «Είναι πολλά αυτά που πρέπει να επεξεργαστείς. Πώς είσαι;»
Πληροφορίες, αν ζητηθούν — αλλά μην τις δίνεις αν δεν σου ζητηθούν, εκτός αν είναι επείγον

Τι συνήθως δεν βοηθάει:

«Τουλάχιστον θεραπεύεται»
Να μοιράζεσαι τις απόψεις σου για το πώς το κόλλησε
Να τους/τις φέρεσαι διαφορετικά μετά την αποκάλυψη

Ένα θετικό αποτέλεσμα HIV, ειδικότερα, δεν αλλάζει το άτομο. Αλλάζει την ιατρική του/της φροντίδα. Το να το αντιμετωπίζεις σαν τραγωδία — ειδικά για ένα άτομο με μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο που λαμβάνει θεραπεία — διαιωνίζει το στίγμα και δεν είναι καθόλου χρήσιμο.

Υποστηρίζοντας κάποιον μετά από Σεξουαλική Επίθεση

Αν ένας φίλος/μια φίλη σου αποκάλυψε ότι δέχτηκε επίθεση:

Πίστεψέ τον/την. Χωρίς προϋποθέσεις. Η δουλειά σου δεν είναι να ερευνήσεις· είναι να υποστηρίξεις.

Μην ρωτάς «γιατί έκανες...» ή «δεν μπορούσες να...» Αυτές οι ερωτήσεις, ακόμα και με καλές προθέσεις, μεταδίδουν ότι αξιολογείς την ενοχή. Η απάντηση είναι άσχετη με την υποστήριξη που χρειάζονται αυτή τη στιγμή.

Ρώτησε τι χρειάζονται. Το «Τι χρειάζεσαι από μένα αυτή τη στιγμή;» τους/τις δίνει τον έλεγχο σε μια στιγμή που τους/τις έχει αφαιρεθεί ο έλεγχος. Μπορεί να χρειάζονται πρακτική βοήθεια (να πάνε σε κλινική), παρέα, απόσπαση προσοχής ή απλώς να ακουστούν.

Άφησέ τους να αποφασίσουν για την αναφορά. Το αν θα αναφέρουν στην αστυνομία είναι δική τους απόφαση. Μην πιέζεις προς καμία κατεύθυνση. Οι πληροφορίες για τις επιλογές είναι χρήσιμες· η υπεράσπιση μιας συγκεκριμένης επιλογής δεν είναι.

Το ιατρικό παράθυρο. Αν η επίθεση ήταν πρόσφατη — εντός 72 ωρών — υπάρχουν ιατρικές επιλογές που εξαρτώνται από το χρόνο: επείγουσα αντισύλληψη, προφύλαξη από ΣΜΝ, συλλογή ιατροδικαστικών στοιχείων. Το να αναφέρεις απαλά ότι αυτές οι επιλογές υπάρχουν και ότι έχουν ένα χρονικό παράθυρο είναι χρήσιμο. Δες το ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ: Σεξουαλική Επίθεση για τον πλήρη οδηγό που μπορείς να μοιραστείς.

Η Δική σου Ευημερία

Η υποστήριξη κάποιου σε κρίση, ειδικά για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι επίπονη. Το δευτερογενές τραύμα — η απορρόφηση του βάρους του πόνου κάποιου άλλου — είναι υπαρκτό.

Δεν απαιτείται να είσαι διαθέσιμος/η 24/7. Το να βάζεις όρια στη διαθεσιμότητά σου δεν είναι εγκατάλειψη· είναι βιωσιμότητα.

«Σε νοιάζομαι και θέλω να είμαι εδώ για σένα. Πρέπει όμως να σου πω και όταν εγώ δυσκολεύομαι — είναι εντάξει αν το κάνω αυτό;»

Αν απορροφάς πολλά και επηρεάζει τη λειτουργικότητά σου, το να μιλήσεις εσύ ο ίδιος/η ίδια σε κάποιον — έναν θεραπευτή, έναν έμπιστο φίλο, μια γραμμή υποστήριξης για υποστηρικτές — είναι ενδεδειγμένο και σημαντικό.

Σχετικά: